ФАКТОРИ, ЩО ВПЛИВАЮТЬ НА ГОТОВНІСТЬ ЖІНОК ДО СКРИНІНГУ РАКУ МОЛОЧНОЇ ЗАЛОЗИ ТА ШИЙКИ МАТКИ: РЕЗУЛЬТАТИ ЯКІСНОГО ДОСЛІДЖЕННЯ

Автор(и)

  • Н. І. Понзель ДВНЗ «Ужгородський національний університет», кафедра сімейної медицини та амбулаторної допомоги медичного факультету №2, м. Ужгород, Україна https://orcid.org/0000-0002-9600-1811

DOI:

https://doi.org/10.21802/artm.2026.2.38.62

Ключові слова:

онкологія , громадське здоров’я , готовність до скринінгу, профілактика захворювань, онкопрофілактика , первинна медична допомога

Анотація

Профілактичні стратегії відіграють ключову роль у зменшенні тягаря захворювань. В онкології скринінг є особливо ефективним для зниження смертності. Доведено, що мамографія у жінок віком від 40 років знижує смертність від раку молочної залози на 25 % протягом 10 років, тоді як скринінг раку шийки матки може зменшити цей показник на понад 70 %. Проте, попри наявність національних рекомендацій в Україні, значна частина випадків цих захворювань виявляється на пізніх стадіях, що свідчить про вплив додаткових факторів на участь жінок у скринінгу.

Метою дослідження було визначити фактори, що впливають на мотивацію та готовність жінок проходити скринінг раку молочної залози та шийки матки. Для цього опитали 343 жінки віком 21–74 роки щодо мотиваційних факторів, що впливають на прийняття рішення скринінгу раку молочної залози та шийки матки.

На основі відповідей було виділено 9 ключових тематичних доменів, що відображають мотиваційні фактори та бар’єри до проходження скринінгу раку молочної залози та шийки матки: якість медичної допомоги та компетентність лікаря, доступність послуг, інформування, нагадування, просвіта, особисті медичні показання та стан здоров’я, персональні цінності й відповідальність, відсутність або невизначеність мотивуючих факторів, турбота про сім’ю та близьких, хвороби в сім’ї, страх ризиків, державні, системні та організаційні аспекти.

Готовність жінок до проходження скринінгу раку молочної залози та шийки матки визначається комплексною взаємодією індивідуальних, соціальних та системних факторів. Отримані результати підкреслюють необхідність впровадження комплексних інтервенцій, спрямованих на покращення комунікації між лікарем і пацієнтом, підвищення доступності скринінгу та використання нагадувань і мотиваційних стратегій.

Завантажити

Дані для завантаження поки недоступні.

Посилання

Martins C, Godycki-Cwirko M, Heleno B, Brodersen J. Quaternary prevention: reviewing the concept. European Journal of General Practice. 2018 Jan 1; 24(1):106-11. https://doi.org/10.1080/13814788.2017.1422177 DOI: https://doi.org/10.1080/13814788.2017.1422177

Carethers JM. Cancer Screening Progress and Noninvasive Screening Opportunities since the Onset of the COVID-19 Pandemic. Cancer Prevention Research. 2025 Jun 2; 18(6):313-9. https://doi.org/10.1158/1940-6207.CAPR-25-0007 DOI: https://doi.org/10.1158/1940-6207.CAPR-25-0007

Zielonke N, Gini A, Jansen EEL, Anttila A, Segnan N, Ponti A, et al. Evidence for reducing cancer-specific mortality due to screening for breast cancer in Europe: A systematic review. Eur J Cancer. 2020 Mar; 127:191-206. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2019.12.010 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ejca.2019.12.010

Duffy S, Vulkan D, Cuckle H, Parmar D, Sheikh S, Smith R, et al. Annual mammographic screening to reduce breast cancer mortality in women from age 40 years: long-term follow-up of the UK Age RCT. Health Technol Assess (Rockv). 2020 Oct; 24(55):1-24. https://doi.org/10.3310/hta24550 DOI: https://doi.org/10.3310/hta24550

Pollack LM, Ekwueme DU, Hung MC, Miller JW, Chang SH. Estimating the impact of increasing cervical cancer screening in the National Breast and Cervical Cancer Early Detection Program among low-income women in the USA. Cancer Causes Control. 2020 Jul; 31(7):691-702. https://doi.org/10.1007/s10552-020-01314-z DOI: https://doi.org/10.1007/s10552-020-01314-z

Kitchener HC, Castle PE, Cox JT. Chapter 7: Achievements and limitations of cervical cytology screening. Vaccine. 2006 Aug; 24:S63-70. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2006.05.113 DOI: https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2006.05.113

Nakaz MOZ Ukrainy №195. Standart medychnoi dopomohy «Rak molochnoi zalozy». Kyiv; 2025 Feb. Report. https://moz.gov.ua/uk/decrees/nakaz-moz-ukrayini-vid-03-02-2025-195-pro-zatverdzhennya-standartu-medichnoyi-dopomogi-rak-molochnoyi-zalozi

Nakaz MOZ Ukrainy №1075. Standart medychnoi dopomohy «Rak shyiky matky». 2025 Jul. Report. https://moz.gov.ua/uk/decrees/nakaz-moz-ukrayini-vid-07-07-2025-1075-pro-zatverdzhennya-standartu-medichnoyi-dopomogi-rak-shijki-matki

Ministerstvo okhorony zdorovia Ukrainy. Pro zabezpechennia skryninhu i rannoi diahnostyky okremykh vydiv raku ta monitorynhu stanu zdorovia patsiientiv z hrup ryzyku. Kyiv; MOZ Ukrainy; 2024 Aug. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1273-24#Text

Fedorenko ZP, et al. Cancer in Ukraine, 2023–2024: incidence, mortality, and performance indicators of the oncology service. Kyiv: National Cancer Registry of Ukraine; 2025. http://www.ncru.inf.ua/publications/BULL_25/index_e.htm

Osnytska Y, Martin LR, Goodman A. Cervical Cancer Prevention Challenges and Barriers to Cervical Cancer Screening and HPV Vaccinations in Ukraine and Eastern Europe. Health N Hav. 2023; 15(06):525-43. https://doi.org/10.4236/health.2023.156036 DOI: https://doi.org/10.4236/health.2023.156036

Ponzel N. Validation of the Ukrainian Questionnaire “Assessment of Patient Readiness for Breast and Cervical Cancer Screening.” Family medicine European practices. 2025 May 23; (2):54-8. https://doi.org/10.30841/2786-720X.2.2025.331927 DOI: https://doi.org/10.30841/2786-720X.2.2025.331927

Ting H, Memon MA, Thurasamy R, Cheah JH. Snowball Sampling: A Review and Guidelines for Survey Research. Asian Journal of Business Research. 2025 Mar 18; 15(1):1-15. https://doi.org/10.14707/ajbr.250186 DOI: https://doi.org/10.14707/ajbr.250186

Slater P, Hasson F. Quantitative Data Quality Assurance, Analysis and Presentation. J Psychiatr Ment Health Nurs. 2025 Jun 19; 32(3):723-7. https://doi.org/10.1111/jpm.13143 DOI: https://doi.org/10.1111/jpm.13143

Georga D, Zartaloudi A, Saridi M, Fradelos EC, Rouka E, Sarafis P, et al. Factors Determining Women’s Attitudes and Knowledge Toward Breast Cancer Screening: A Systematic Review. Healthcare. 2025 Jul 4; 13(13):1605. https://doi.org/10.3390/healthcare13131605 DOI: https://doi.org/10.3390/healthcare13131605

Tavakoli B, Feizi A, Zamani-Alavijeh F, Shahnazi H. Factors influencing breast cancer screening practices among women worldwide: a systematic review of observational and qualitative studies. BMC Womens Health. 2024 Apr 27; 24(1):268. https://doi.org/10.1186/s12905-024-03096-x DOI: https://doi.org/10.1186/s12905-024-03096-x

Health Belief Model of Behavior Change. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK606120/

Olsson SE, Shah S, Haase E, Butler E, Amado I, Pagidas K. Perceptions and Barriers to Screening Mammography and Clinical Breast Examination: A Survey Study of Underserved Populations in North Texas. Public Health Challenges. 2025 Mar 6; 4(1). https://doi.org/10.1002/puh2.70032 DOI: https://doi.org/10.1002/puh2.70032

Mohammed E. Reasons for not undergoing cervical cancer screening: perspectives from women and health care providers in Addis Ababa: a qualitative study. Front Oncol. 2025; 15:1456804. https://doi.org/10.3389/fonc.2025.1456804 DOI: https://doi.org/10.3389/fonc.2025.1456804

Ranganathan P, Caduff C, Frampton CMA. Designing and validating a research questionnaire – Part 2. Perspect Clin Res. 2024; 15(1):42-45. https://doi.org/10.4103/picr.picr_318_23 DOI: https://doi.org/10.4103/picr.picr_318_23

Завантаження

Опубліковано

28-06-2026

Номер

Розділ

Оригінальні дослідження

Як цитувати

1.
ФАКТОРИ, ЩО ВПЛИВАЮТЬ НА ГОТОВНІСТЬ ЖІНОК ДО СКРИНІНГУ РАКУ МОЛОЧНОЇ ЗАЛОЗИ ТА ШИЙКИ МАТКИ: РЕЗУЛЬТАТИ ЯКІСНОГО ДОСЛІДЖЕННЯ. Scientific and practical journal [Internet]. 2026 Jun. 28 [cited 2026 Jul. 3];38(2):62-7. Available from: https://art-of-medicine.ifnmu.edu.ua/index.php/aom/article/view/1522